Nadczynność tarczycy: co to jest, objawy i leczenie

Objawy nadczynności tarczycy

Objawy nadczynności tarczycy są bezpośrednią konsekwencją przyspieszonego tempa procesów metabolicznych w organizmie:

Sercowo-naczyniowe:

• tachykardia (czyli przyspieszone bicie serca), często przekraczające 100 uderzeń na minutę, nawet w stanie spoczynku
• odczuwalne kołatanie serca
• różnego rodzaju arytmie, w tym migotanie przedsionków, szczególnie często obserwowane u osób w podeszłym wieku
• podwyższone wartości ciśnienia tętniczego

Neurologiczne i psychiczne:

• wzmożona nerwowość, drażliwość oraz uczucie niepokoju
• charakterystyczne, drobnofaliste drżenie rąk
• problemy z koncentracją uwagi i trudności z zasypianiem (bezsenność)
• osłabienie siły mięśniowej, szczególnie zauważalne w obrębie ud i ramion

Metaboliczne:

• niezamierzona utrata masy ciała, pomimo utrzymującego się lub nawet zwiększonego apetytu
• nadmierna potliwość oraz niska tolerancja na ciepło
• częstsze wypróżnienia lub skłonność do biegunek
• ogólne uczucie osłabienia i przewlekłego zmęczenia

Wygląd zewnętrzny:

• wole tarczycowe – powiększenie tarczycy, które jest widoczne lub wyczuwalne na szyi
• wytrzeszcz oczu (oftalmopatia Gravesa), charakterystyczny dla choroby Gravesa-Basedowa
• zmiany skórne, takie jak ciepła, wilgotna i jedwabista w dotyku skóra; a także nadmierne wypadanie włosów

Przyczyny nadczynności tarczycy

Choroba Gravesa-Basedowa – stanowi najczęstszą przyczynę nadczynności tarczycy, odpowiadając za około 70–80% wszystkich przypadków. Jest to schorzenie autoimmunologiczne, w którym układ odpornościowy wytwarza przeciwciała stymulujące tarczycę do wzmożonej produkcji hormonów. Charakterystycznym objawem tej choroby jest wytrzeszcz oczu.

Wole guzowate toksyczne – w tym przypadku przyczyną są guzki rozwijające się w tarczycy, które produkują hormony w sposób autonomiczny, niezależny od mechanizmów regulacyjnych organizmu. Jest to częstsza przyczyna nadczynności tarczycy u osób starszych.

Gruczolak toksyczny – to pojedynczy guzek tarczycy, który samodzielnie i w sposób niekontrolowany wytwarza hormony tarczycowe.

Inne przyczyny: Do pozostałych przyczyn nadczynności tarczycy zalicza się stany zapalne tarczycy (na przykład faza nadczynności w chorobie Hashimoto), nadmierne spożycie jodu w diecie lub jego obecność w niektórych lekach (jak amiodaron), a także zbyt duże dawki egzogennych hormonów tarczycy.

Diagnostyka

W przypadku podejrzenia nadczynności tarczycy przeprowadza się następujące badania diagnostyczne:

• TSH – poziom hormonu tyreotropowego jest obniżony lub niemierzalny, co stanowi podstawowy test przesiewowy w diagnostyce
• **FT4 i FT3 – stężenia wolnej tyroksyny i wolnej trójjodotyroniny są podwyższone
• Przeciwciała anty-TSHR – ich obecność potwierdza chorobę Gravesa-Basedowa
• USG tarczycy – badanie ultrasonograficzne umożliwia ocenę struktury, wielkości gruczołu oraz wykrycie ewentualnych guzków
• Scyntygrafia tarczycy – badanie izotopowe służące do oceny aktywności metabolicznej poszczególnych obszarów tarczycy

Leczenie nadczynności tarczycy

Leczenie nadczynności tarczycy jest dobierane indywidualnie, w zależności od zdiagnozowanej przyczyny, stopnia nasilenia objawów klinicznych oraz wieku pacjenta:

Leki tyreostatyczne

Tyreostatyki, takie jak tiamazol czy propylotiouracyl, to preparaty farmakologiczne, których działanie polega na hamowaniu syntezy hormonów tarczycy. Są one stosowane zarówno jako terapia wstępna, jak i leczenie długoterminowe. W trakcie ich przyjmowania niezbędna jest regularna kontrola morfologii krwi ze względu na ryzyko wystąpienia agranulocytozy.

Beta-blokery

Leki z grupy beta-blokerów są wykorzystywane w leczeniu wspomagającym, szczególnie na początku terapii. Ich zadaniem jest łagodzenie objawów ze strony układu sercowo-naczyniowego, takich jak tachykardia czy kołatanie serca, a także redukcja drżenia rąk.

Jod radioaktywny (131I)

Terapia jodem radioaktywnym (131I) polega na zniszczeniu części komórek tarczycy, co w konsekwencji trwale obniża produkcję hormonów. Jest to metoda uznana za skuteczną i bezpieczną, stosowana głównie u osób dorosłych. Należy pamiętać, że może ona prowadzić do rozwoju niedoczynności tarczycy, co wymaga późniejszej suplementacji hormonalnej.

Leczenie operacyjne

Tyreoidektomia, czyli chirurgiczne usunięcie tarczycy, jest wskazana w sytuacjach, gdy występuje duże wole tarczycowe, istnieje podejrzenie nowotworu gruczołu lub inne metody leczenia okazały się nieskuteczne.

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Wskazana jest konsultacja z endokrynologiem w następujących sytuacjach:

• odczuwasz przyspieszone bicie serca lub kołatania, które pojawiają się bez uchwytnej przyczyny
• zauważasz niezamierzoną utratę masy ciała, pomimo utrzymującego się apetytu
• doświadczasz wzmożonej nerwowości, nadmiernej potliwości oraz nietolerancji na ciepło
• dostrzegasz powiększenie obwodu szyi lub objawy wytrzeszczu oczu

W Neuromedica zapewniamy kompleksowe konsultacje endokrynologiczne, a także wykonujemy badanie USG tarczycy, które jest kluczowe dla precyzyjnej oceny struktury gruczołu i postawienia trafnej diagnozy.