Elektroneurografia pozwala na szczegółową ocenę kilku kluczowych parametrów nerwowych:
- Szybkość przewodzenia nerwowego (NCV — nerve conduction velocity) — wskaźnik określający, jak szybko impuls elektryczny przemieszcza się wzdłuż danego nerwu. Wartości referencyjne wynoszą zazwyczaj od 40 do 70 m/s, lecz mogą się różnić w zależności od konkretnego nerwu oraz temperatury ciała.
- Amplitudę potencjału — parametr ten informuje o sile sygnału elektrycznego generowanego przez nerw, co pośrednio odzwierciedla liczbę funkcjonujących włókien nerwowych.
- Latencję dystalną — jest to czas, jaki upływa od momentu stymulacji nerwu do zarejestrowania odpowiedzi w mięśniu lub samym nerwie na jego obwodowym zakończeniu.
- Falę F i odruch H — te elementy badania służą do oceny przewodzenia impulsów zarówno w kierunku rdzenia kręgowego, jak i z powrotem, co jest szczególnie istotne dla diagnostyki korzeni nerwowych.
W trakcie badania ruchowego (motorycznego) procedura wygląda następująco:
- Specjalna elektroda stymulująca, umieszczona na skórze, pobudza nerw ruchowy.
- Elektroda rejestrująca mierzy odpowiedź mięśnia, znaną jako złożony potencjał czynnościowy mięśnia (CMAP — compound muscle action potential).
- Ocena obejmuje analizę latencji dystalnej, amplitudy oraz szybkości przewodzenia.
Badanie czuciowe (sensoryczne) koncentruje się na:
- Stymulacji obszaru czuciowego, np. palca.
- Rejestracji potencjału czynnościowego nerwu czuciowego (SNAP — sensory nerve action potential).
- Ten typ badania jest szczególnie wrażliwy i pozwala na wykrycie wczesnych uszkodzeń nerwów.
Badanie przewodnictwa nerwowego jest zalecane w wielu sytuacjach klinicznych, w tym:
- W przypadku podejrzenia neuropatii, objawiającej się drętwieniem, mrowieniem lub osłabieniem kończyn.
- Przy podejrzeniu zespołu cieśni nadgarstka, który wynika z ucisku nerwu pośrodkowego.
- Gdy istnieje podejrzenie rwy kulszowej związanej z uszkodzeniem korzenia nerwowego.
- W ramach diagnostyki neuropatii cukrzycowej.
- W przypadku podejrzenia Zespołu Guillain-Barré (GBS), czyli ostrej neuropatii o podłożu autoimmunologicznym.
- W diagnostyce CIDP (przewlekłej zapalnej neuropatii demielinizacyjnej).
- Do monitorowania efektywności leczenia neuropatii.
- W celu oceny zakresu uszkodzenia nerwu po urazie.
- Przed planowaną operacją mającą na celu uwolnienie nerwu, na przykład w przypadku zespołu cieśni nadgarstka (ZCN).
Przygotowanie do badania przewodnictwa nerwowego nie wymaga specjalnych działań ze strony pacjenta, jednak istotne są następujące aspekty:
- Nie ma potrzeby specjalnego przygotowania, np. bycia na czczo.
- Kluczowa jest odpowiednia temperatura kończyn. Zbyt niska temperatura rąk lub stóp może spowolnić przewodnictwo nerwowe i tym samym zniekształcić wyniki badania. W razie potrzeby lekarz może delikatnie ogrzać kończynę przed rozpoczęciem procedury.
- Należy poinformować lekarza o wszystkich aktualnie przyjmowanych lekach.
Samo badanie przebiega w kilku etapach:
- Pacjent przyjmuje wygodną pozycję, leżącą lub siedzącą, a badana kończyna zostaje odsłonięta.
- Na skórze, nad przebiegiem nerwów oraz mięśni, umieszcza się elektrody powierzchniowe (w niektórych przypadkach mogą być użyte elektrody igłowe).
- Lekarz przykłada stymulator elektryczny do skóry, który emituje krótki, słaby impuls elektryczny. Może on wywołać uczucie lekkiego ukłucia lub dyskomfortu, jednak jest to zjawisko niegroźne i trwa zaledwie ułamek sekundy.
- Specjalistyczne urządzenie komputerowe rejestruje odpowiedź wygenerowaną przez nerw lub mięsień.
- Procedura stymulacji i rejestracji jest powtarzana dla różnych nerwów oraz ich poszczególnych odcinków.
- Całkowity czas trwania badania wynosi zazwyczaj od 30 do 60 minut, w zależności od jego zakresu.
Podczas badania pacjent może doświadczać następujących odczuć:
- Stymulacja elektryczna może wywołać wrażenie czkawki, szarpnięcia mięśnia lub mrowienia. Zazwyczaj jest to odczucie niebolesne lub jedynie lekko nieprzyjemne.
- W przypadku badania EMG (igłowego), wkłucie igły może spowodować krótkotrwałe kłucie i delikatny dyskomfort.
- Należy podkreślić, że badanie nie wykorzystuje promieniowania i jest całkowicie bezpieczne dla zdrowia pacjenta.
Badanie elektroneurograficzne pozwala na rozróżnienie kilku typów uszkodzeń nerwów, co jest kluczowe dla postawienia trafnej diagnozy:
Charakteryzuje się ono następującymi cechami:
- Zmniejszoną amplitudą potencjałów, co świadczy o mniejszej liczbie sprawnych włókien nerwowych.
- Szybkość przewodzenia pozostaje prawidłowa lub jest jedynie nieznacznie obniżona.
- Typowe przykłady to neuropatia cukrzycowa, alkoholowa czy toksyczna.
Ten rodzaj uszkodzenia objawia się:
- Znacznym spowolnieniem szybkości przewodzenia impulsów nerwowych.
- Wydłużonymi latencjami.
- Można je zaobserwować w chorobach takich jak CIDP, GBS, choroba Charcot-Marie-Tooth, a także w przypadku ucisku nerwu (np. zespół cieśni nadgarstka – ZCN, gdzie występuje lokalne zwolnienie przewodzenia).
W przypadku całkowitego przerwania nerwu obserwuje się:
- Całkowity brak lub znaczny zanik odpowiedzi nerwowej.
- Dzięki stymulacji w kilku punktach możliwe jest precyzyjne zlokalizowanie miejsca uszkodzenia.
Po zakończeniu badania przewodnictwa nerwowego następuje analiza i interpretacja uzyskanych danych:
- Wyniki są szczegółowo opisywane przez neurologa lub specjalistę w dziedzinie neurofizjologii.
- W opisie uwzględnia się takie parametry jak latencje, amplitudy oraz szybkości przewodzenia dla każdego zbadanego nerwu.
- Następnie ocenia się, czy uzyskane wartości mieszczą się w granicach normy, biorąc pod uwagę wiek pacjenta, temperaturę kończyn oraz płeć.
- Ostateczna diagnoza nie opiera się wyłącznie na wynikach ENG. Neurolog integruje je z całościowym stanem klinicznym pacjenta, historią choroby i innymi badaniami, aby postawić kompleksową diagnozę.
W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, warto skonsultować się z neurologiem, który po wstępnej ocenie może skierować na badanie elektroneurograficzne (ENG), zwłaszcza gdy:
- Doświadczasz mrowienia, drętwienia lub bólu w obrębie rąk lub nóg.
- Podejrzewasz u siebie zespół cieśni nadgarstka, szczególnie jeśli towarzyszy mu nocne drętwienie dłoni.
- Cierpisz na cukrzycę i obserwujesz objawy neurologiczne dotyczące kończyn.
- Zauważasz osłabienie lub zanik mięśni kończyn.
- Doznałeś urazu, który mógł spowodować uszkodzenie nerwu.
W klinice Neuromedica oferujemy kompleksowe badanie EMG/ENG. Zapraszamy do umówienia się na konsultację neurologiczną.