Podczas badania USG tarczycy lekarz lub technik radiologii analizuje następujące aspekty:
- Wielkość tarczycy — precyzyjny pomiar objętości każdego płata oraz całego gruczołu (u dorosłych prawidłowa objętość wynosi zazwyczaj od 10 do 20 ml).
- Echostrukturę miąższu — ocenę jednorodności lub niejednorodności tkanki, a także jej echogeniczności (czyli tego, czy jest jaśniejsza, czy ciemniejsza na obrazie USG).
- Obecność i charakter guzków — identyfikację ewentualnych zmian ogniskowych, ich rozmiaru, echogeniczności, kształtu, obecności zwapnień oraz unaczynienia.
- Ukrwienie Dopplerowe — badanie przepływu krwi, które może wskazywać na zwiększone unaczynienie w przypadku nadczynności tarczycy, np. w chorobie Gravesa-Basedowa.
- Węzły chłonne szyjne — weryfikację ich wielkości oraz poszukiwanie cech podejrzanych, mogących świadczyć o patologii.
Badanie ultrasonograficzne tarczycy jest zalecane w przypadku:
- Wykrycia guzka palpacyjnie lub powiększenia tarczycy (tzw. wola).
- Nieprawidłowych wyników badań hormonalnych (TSH, fT4, fT3), w celu ustalenia przyczyny dysfunkcji.
- Podejrzenia choroby Hashimoto, czyli przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia tarczycy.
- Podejrzenia choroby Gravesa (znanej również jako choroba Basedowa).
- Monitorowania stanu pacjenta po leczeniu raka tarczycy.
- Konieczności oceny węzłów chłonnych w okolicy szyi.
- Wykrycia przypadkowych guzków tarczycy (tzw. incidentaloma) podczas innych badań obrazowych.
- Przed planowanym leczeniem jodem radioaktywnym.
Badanie nie wymaga żadnego specjalnego przygotowania:
- Przed badaniem można normalnie jeść i pić.
- Wszelkie przyjmowane leki należy zażyć zgodnie z ustalonym harmonogramem.
- Jedynym wymogiem jest zapewnienie swobodnego dostępu do szyi – należy unikać naszyjników, golfów czy innych elementów garderoby zasłaniających tę okolicę.
Przebieg badania USG tarczycy jest prosty i komfortowy dla pacjenta:
- Pacjent układa się na plecach, z głową lekko odchyloną do tyłu; często pod barki podkłada się niewielką poduszkę.
- Lekarz aplikuje specjalny żel na skórę szyi, który ułatwia przewodzenie fal ultradźwiękowych.
- Następnie głowica liniowa o wysokiej częstotliwości jest delikatnie przesuwana po szyi, umożliwiając ocenę gruczołu w różnych płaszczyznach (poprzecznych i podłużnych).
- Badanie zazwyczaj trwa od 10 do 20 minut.
- Jest to procedura bezbolesna, nie wiąże się z ekspozycją na promieniowanie i jest całkowicie bezpieczna, również dla kobiet w ciąży.
Guzki tarczycy są niezwykle powszechne – wykrywa się je u około 50–60% dorosłych podczas badań USG. Kluczowym wyzwaniem jest określenie, które z nich wymagają dalszej diagnostyki, w tym biopsji.
Skala TI-RADS (ACR Thyroid Imaging Reporting and Data System) to system kategoryzacji guzków tarczycy na podstawie ich ultrasonograficznych cech, które mogą świadczyć o ryzyku złośliwości:
| Kategoria | Opis | Ryzyko złośliwości |
|---|
| TR1 | Brak guzka lub łagodny | 0% |
| TR2 | Łagodny | < 2% |
| TR3 | Łagodnie podejrzany | 5% |
| TR4 | Umiarkowanie podejrzany | 5–20% |
| TR5 | Wysoce podejrzany | > 20% |
Do cech ultrasonograficznych wzbudzających podejrzenie złośliwości należą: hiperechogeniczne mikrozwapnienia (punktowe), nieregularne brzegi, kształt guzka wyższy niż szerszy oraz wzmożony wewnętrzny przepływ naczyniowy.
W przypadku guzków tarczycy zaklasyfikowanych jako TR4 lub TR5 (lub TR3 o odpowiednio dużej wielkości) zaleca się wykonanie biopsji cienkoigłowej (BAC, FNAB):
- Procedura polega na aspiracji komórek z guzka za pomocą cienkiej igły, pod stałą kontrolą obrazu USG.
- Pobrany materiał jest następnie poddawany ocenie histopatologicznej.
- Wynik biopsji jest klasyfikowany według skali Bethesda (od 1 – niezadowalający, do 6 – złośliwy).
- Jest to zabieg ambulatoryjny, charakteryzujący się niewielką bolesnością.
- Tarczyca prezentuje się jako niejednorodna i hipoechogeniczna (ciemna) struktura.
- Widoczne są charakterystyczne pasma włókniste, tworzące „sieciowatą" architekturę.
- Wielkość gruczołu może być zmniejszona lub pozostawać w normie.
- Obraz ultrasonograficzny jest na tyle typowy, że często pozwala na rozpoznanie bez konieczności biopsji.
- Potwierdzeniem diagnozy jest obecność przeciwciał anty-TPO (przeciwciał antyperoksydazowych) w badaniu krwi.
- Tarczyca jest powiększona, tworząc wole.
- Miąższ gruczołu jest hipoechogeniczny.
- Obserwuje się bardzo silnie wzmożone ukrwienie Dopplerowskie, określane czasem jako obraz „piekła tarczycowego" (thyroid inferno).
- Charakteryzuje się obecnością wielu guzków o zróżnicowanej wielkości i echogeniczności.
- Tarczyca często jest powiększona, często asymetrycznie.
Zaleca się umówienie na badanie USG tarczycy oraz konsultację endokrynologiczną, jeśli:
- Wyczuwasz guzek na szyi lub zauważasz powiększenie tarczycy.
- Otrzymałeś nieprawidłowe wyniki badań TSH (zarówno zbyt niskie, jak i zbyt wysokie).
- Doświadczasz objawów nadczynności tarczycy, takich jak kołatanie serca, drżenie rąk czy niezamierzona utrata wagi.
- Zauważasz symptomy niedoczynności, takie jak chroniczne zmęczenie, przyrost wagi lub ciągłe uczucie zimna.
- W Twojej rodzinie występowały przypadki raka tarczycy lub innych autoimmunologicznych chorób tarczycy.
W Neuromedica oferujemy wykonanie USG tarczycy – zapraszamy do umówienia wizyty diagnostycznej.