Zawroty głowy mogą wynikać z błahej infekcji ucha lub być objawem poważnego schorzenia układu nerwowego.
Zawroty głowy to jedna z najbardziej niepokojących i subiektywnych dolegliwości, jakie zgłaszają pacjenci. W Neuromedica Łódź podchodzimy do nich z dużą precyzją, ponieważ mogą one wynikać z błahej infekcji ucha, ale mogą również stanowić wczesny objaw poważnego schorzenia ośrodkowego układu nerwowego. Terminem tym pacjenci określają szereg odczuć: od niestabilności chodu, przez uczucie oszołomienia, aż po prawdziwe wertigo, czyli złudzenie ruchu wirowego otoczenia. To poczucie utraty kontroli nad własnym ciałem w przestrzeni generuje ogromny lęk, który często nasila objawy, tworząc mechanizm błędnego koła.
System równowagi człowieka opiera się na ścisłej współpracy trzech układów: wzroku, receptorów czucia głębokiego w stawach oraz błędnika zlokalizowanego w uchu wewnętrznym. Wszystkie te informacje są przetwarzane przez móżdżek i pień mózgu. Najczęstsze zawroty głowy przyczyny mają podłoże obwodowe, co oznacza, że problem leży w samym receptorze, czyli błędniku. Najbardziej powszechnym schorzeniem jest BPPV, czyli łagodne paroksyzmalne położeniowe zawroty głowy. Powstają one, gdy drobne kryształki węglanu wapnia (otolity) przemieszczają się do kanałów półkolistych, wywołując gwałtowny sygnał o ruchu przy zmianie pozycji głowy, np. podczas przewracania się w łóżku.
Innym częstym problemem jest zapalenie nerwu przedsionkowego, które zazwyczaj następuje po przebytej infekcji wirusowej dróg oddechowych. Pacjent doświadcza wówczas silnego, trwającego kilka dni wertigo, któremu towarzyszą gwałtowne nudności. Z kolei choroba Meniere'a wiąże się z nadciśnieniem płynu wewnątrz ucha wewnętrznego, co objawia się triadą symptomów: zawrotami, postępującym upośledzeniem słuchu oraz uporczywym szumem usznym. Każdy z tych przypadków wymaga innego podejścia terapeutycznego, od manewrów fizjoterapeutycznych po specjalistyczną farmakoterapię poprawiającą mikrokrążenie w uchu.
Z punktu widzenia neurologa, najważniejszym zadaniem jest wykluczenie przyczyn leżących bezpośrednio w mózgowiu. Kiedy zawroty głowy są poważne? Przede wszystkim wtedy, gdy mają charakter ośrodkowy, co oznacza uszkodzenie struktur pnia mózgu lub móżdżku. Takie zawroty zazwyczaj nie są tak gwałtowne jak te z błędnika, ale towarzyszą im inne deficyty neurologiczne, których pacjent może początkowo nie łączyć z problemem równowagi.
W Neuromedica uczulamy pacjentów, że jeśli zawroty głowy pojawiają się nagle u osoby z nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą lub migreną w wywiadzie, zawsze wymagają one pilnego badania obrazowego (tomografii lub rezonansu), aby wykluczyć incydent naczyniowy w tylnym dole czaszki.
Współczesne zawroty głowy leczenie jest wysoce skuteczne, pod warunkiem trafnej diagnozy. W przypadku wspomnianego BPPV farmakoterapia jest zazwyczaj bezużyteczna. Zamiast tego neurolog wykonuje manewry repozycyjne, takie jak manewr Epleya, które mechanicznie przesuwają otolity na ich właściwe miejsce. Często już jeden taki zabieg pozwala pacjentowi wrócić do normalnego funkcjonowania bez leków. W sytuacjach zapalnych lub naczyniowych stosujemy leki poprawiające przepływ krwi w uchu wewnętrznym (np. betahistynę) oraz leki hamujące pobudliwość układu przedsionkowego w fazie ostrej.
Niezwykle ważnym elementem leczenia jest również stabilizacja ciśnienia tętniczego oraz kontrola stanu kręgosłupa szyjnego. Zmiany zwyrodnieniowe w tym odcinku mogą prowadzić do tzw. zawrotów szyjnopochodnych, wynikających z nieprawidłowej informacji płynącej z receptorów szyi lub rzadziej z ucisku na tętnice kręgowe. W takich przypadkach terapia manualna i odpowiednio dobrane ćwiczenia wzmacniające mięśnie głębokie szyi przynoszą spektakularną poprawę stabilności chodu.
W procesie leczenia przewlekłych zaburzeń równowagi kluczową rolę odgrywa rehabilitacja przedsionkowa. Jest to zestaw ćwiczeń habituacyjnych, które mają za zadanie „nauczyć" mózg kompensowania deficytów płynących z uszkodzonego błędnika. Wykorzystujemy plastyczność układu nerwowego, aby wzmocnić rolę wzroku i czucia głębokiego w utrzymywaniu pionowej postawy ciała. Pacjenci wykonujący te ćwiczenia regularnie wykazują znacznie mniejsze ryzyko upadków, co jest szczególnie istotne w populacji osób starszych, gdzie złamania wynikające z niestabilności są główną przyczyną utraty samodzielności.