Arytmia serca: co to jest, objawy i leczenie

Arytmia serca to stan charakteryzujący się nieprawidłowym rytmem pracy serca, który może być zbyt szybki, zbyt wolny lub nieregularny. W zdrowym organizmie serce bije miarowo, z częstotliwością od 60 do 100 uderzeń na minutę, a za generowanie tego rytmu odpowiada naturalny rozrusznik – węzeł zatokowy. Jakiekolwiek zakłócenie w tym złożonym systemie elektrycznym, na dowolnym jego etapie, może skutkować wystąpieniem arytmii. Spektrum arytmii jest niezwykle szerokie – obejmuje zarówno formy całkowicie łagodne, takie jak sporadyczne dodatkowe pobudzenia, które odczuwamy jako „przeskoki" serca, jak i te wymagające interwencji medycznej, na przykład migotanie przedsionków. Istnieją również arytmie bezpośrednio zagrażające życiu, w tym migotanie komór. Co ciekawe, szacuje się, że niemal każdy człowiek przynajmniej raz w życiu doświadczy jakiejś formy zaburzenia rytmu serca.

Objawy arytmii

Objawy arytmii serca są ściśle powiązane z typem zaburzenia rytmu i charakteryzują się dużą różnorodnością:

  • Kołatanie serca — subiektywne odczucie szybkiego, silnego, nieregularnego lub „przeskakującego" bicia serca.
  • Tachykardia — przyspieszony rytm serca, przekraczający 100 uderzeń na minutę w spoczynku.
  • Bradykardia — zwolnione bicie serca (poniżej 60 uderzeń na minutę), często połączone z uczuciem zmęczenia i zawrotami głowy.
  • Nieregularny rytm — charakterystyczny objaw dla migotania przedsionków.
  • Zawroty głowy lub omdlenie — mogą wystąpić w arytmiach prowadzących do znaczącego zmniejszenia rzutu serca.
  • Duszność oraz uczucie ucisku w klatce piersiowej.
  • Ogólne osłabienie i zmęczenie.

Warto pamiętać, że niektóre arytmie przebiegają bezobjawowo i są diagnozowane przypadkowo, na przykład podczas rutynowego badania EKG.

Rodzaje arytmii serca

Według miejsca powstawania:

Arytmie nadkomorowe (ich źródło znajduje się w przedsionkach lub w węźle przedsionkowo-komorowym):

  • Migotanie przedsionków — to najczęściej występująca arytmia u osób dorosłych, charakteryzująca się nieregularnym i często szybkim rytmem.
  • Trzepotanie przedsionków.
  • Tachykardia nadkomorowa (SVT) — objawia się nagłymi, napadowymi epizodami szybkiego, lecz regularnego bicia serca.
  • Zespół WPW (spowodowany obecnością dodatkowego szlaku przewodzenia).

Arytmie komorowe (powstające w komorach serca):

  • Dodatkowe pobudzenia komorowe (ekstrasystolia) — są dość powszechne i zazwyczaj mają łagodny charakter.
  • Tachykardia komorowa — jest stanem potencjalnie groźnym i wymaga pilnego leczenia.
  • Migotanie komór — stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i konieczna jest natychmiastowa defibrylacja.

Według częstości rytmu:

  • Tachyarytmie — charakteryzują się rytmem serca przekraczającym 100 uderzeń na minutę.
  • Bradyarytmie — to zaburzenia, w których rytm serca spada poniżej 60 uderzeń na minutę (np. bloki przewodzenia, zespół chorego węzła zatokowego).

Przyczyny arytmii

Arytmia serca może mieć różnorodne podłoże, wynikające zarówno z chorób serca, jak i czynników pozasercowych:

Choroby serca:

  • choroba wieńcowa oraz przebyty zawał serca
  • niewydolność serca
  • kardiomiopatie
  • wady zastawkowe serca
  • wrodzone wady serca

Czynniki pozasercowe:

  • nadczynność tarczycy
  • zaburzenia elektrolitowe, takie jak niedobór potasu, magnezu czy wapnia
  • nadmierne spożycie alkoholu, kofeiny lub używanie substancji psychoaktywnych
  • przyjmowanie niektórych leków (np. digoksyny, leków antyarytmicznych, sympatykomimetyków)
  • przewlekły stres, niedobór snu
  • stany zapalne, np. zapalenie mięśnia sercowego
  • bezdech senny

Diagnostyka arytmii

EKG (elektrokardiogram) — stanowi podstawowe narzędzie diagnostyczne. Rejestruje aktywność elektryczną serca w danym momencie i jest kluczowe do rozpoznania rodzaju arytmii, o ile wystąpi ona w trakcie zapisu.

Holter EKG — to długoterminowe monitorowanie rytmu serca przez 24, 48 godziny lub dłużej, odbywające się w warunkach codziennej aktywności pacjenta. Jest to badanie niezastąpione w diagnostyce arytmii o charakterze napadowym.

Echokardiografia — pozwala na szczegółową ocenę budowy i funkcji serca, umożliwiając wykrycie strukturalnych chorób serca, które często są przyczyną arytmii.

Test wysiłkowy — służy do oceny, jak rytm serca zachowuje się pod wpływem wysiłku fizycznego.

Badanie elektrofizjologiczne (EPS) — to inwazyjne badanie serca, które precyzyjnie lokalizuje źródło arytmii oraz pozwala ocenić możliwość i celowość przeprowadzenia ablacji.

Badania laboratoryjne — obejmują analizę poziomu elektrolitów, TSH, morfologię krwi oraz markery sercowe, pomagając w identyfikacji potencjalnych przyczyn arytmii.

Leczenie arytmii serca

Leczenie arytmii jest zawsze procesem indywidualnym, dostosowanym do konkretnego rodzaju zaburzenia, jego przyczyny oraz potencjalnego ryzyka powikłań:

Farmakoterapia

Leki antyarytmiczne (takie jak beta-blokery, blokery kanałów wapniowych, amiodaron czy flekainid) stosuje się w celu regulacji rytmu serca lub zapobiegania nawrotom arytmii.

Ablacja przezskórna

Ablacja katetrowa to procedura, która polega na precyzyjnym zniszczeniu (za pomocą energii o częstotliwości radiowej lub krioenergii) obszaru serca będącego źródłem arytmii. Elektrody są wprowadzane do serca przez żyły. Metoda ta wykazuje wysoką skuteczność (powyżej 90%) w leczeniu tachykardii nadkomorowej (SVT) oraz w procedurze izolacji żył płucnych w przypadku migotania przedsionków.

Wszczepienie urządzenia

  • Rozrusznik serca (stymulator) — jest implantowany w przypadku bradykardii oraz bloków przewodzenia.
  • ICD (implantowany kardiowerter-defibrylator) — urządzenie to wykrywa i automatycznie przerywa groźne arytmie komorowe.
  • CRT (terapia resynchronizująca) — stosowana w leczeniu arytmii występujących w przebiegu niewydolności serca.

Kardiowersja elektryczna

Kardiowersja elektryczna polega na zastosowaniu zsynchronizowanego wyładowania elektrycznego w celu przywrócenia prawidłowego rytmu serca. Jest to metoda stosowana przede wszystkim w leczeniu migotania lub trzepotania przedsionków.

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Natychmiast wezwij pogotowie (112), jeśli zaobserwujesz następujące objawy:

  • odczuwasz szybkie, nieregularne bicie serca, któremu towarzyszy duszność lub ból w klatce piersiowej.
  • doszło do omdlenia lub utraty przytomności.
  • masz wrażenie, że serce „staje".

Skonsultuj się z kardiologiem, gdy:

  • regularnie odczuwasz kołatania serca lub niepokojące „przeskoki".
  • w Twojej rodzinie występowały przypadki nagłych zgonów sercowych.
  • wynik badania EKG wykazał pewne nieprawidłowości.

W Neuromedica oferujemy wykonanie badań EKG i holter EKG, a także konsultacje kardiologiczne. Te kompleksowe usługi pozwalają na precyzyjną diagnozę rodzaju arytmii serca i wdrożenie optymalnego planu leczenia.