Bradykardia objawowa, czyli patologiczna, manifestuje się, gdy serce bije zbyt wolno, by efektywnie pompować krew i zapewnić odpowiednie zaopatrzenie w tlen i składniki odżywcze dla mózgu oraz innych narządów. Do najczęstszych objawów należą:
- zawroty głowy i wrażenie „kręcenia się w głowie"
- nagłe zasłabnięcia lub utrata przytomności (syncope)
- chroniczne uczucie zmęczenia, ogólne osłabienie
- duszność, zwłaszcza pojawiająca się podczas wysiłku fizycznego
- odczuwanie nieregularnego bicia serca, tzw. kołatanie
- ból lub ucisk odczuwany w klatce piersiowej
- problemy z koncentracją, określane jako „mgła mózgowa"
- u dzieci: niska tolerancja wysiłku, szybkie męczenie się
- u dobrze wytrenowanych sportowców (częstość akcji serca w spoczynku wynosi 40–55 uderzeń/min) – świadczy o silnym i efektywnym sercu
- podczas snu – naturalne spowolnienie rytmu serca, będące częścią regeneracji organizmu
- u osób starszych – pewne spowolnienie akcji serca jest powszechnie obserwowane i zazwyczaj nie budzi niepokoju
- Zespół chorego węzła (Sick Sinus Syndrome) – węzeł zatokowo-edsionkowy, będący naturalnym rozrusznikiem serca, generuje impulsy zbyt wolno lub w sposób nieregularny
- zapalenie mięśnia sercowego
- niedokrwienie lub zawał serca, szczególnie dotyczący ściany dolnej
- Blok serca (blok przedsionkowo-komorowy, AV) – impuls elektryczny z przedsionków nie jest prawidłowo przewodzony do komór lub jego przejście jest opóźnione:
- I stopnia – charakteryzuje się wydłużonym czasem przewodzenia, zazwyczaj przebiega bezobjawowo
- II stopnia – tylko część impulsów z przedsionków dociera do komór
- III stopnia (blok całkowity) – całkowity brak przewodzenia impulsów z przedsionków do komór; komory zaczynają bić własnym, bardzo wolnym rytmem zastępczym (ok. 20–40 uderzeń/min), co stanowi stan bezpośredniego zagrożenia życia
- stosowanie niektórych leków: beta-blokery, antagoniści wapnia (np. werapamil, diltiazem), digoksyna, amiodaron, a także niektóre leki antydepresyjne
- niedoczynność tarczycy – hormony tarczycy odgrywają kluczową rolę w stymulowaniu pracy serca
- hipotermia (obniżona temperatura ciała)
- hiperkaliemia (nadmiernie wysoki poziom potasu we krwi)
- wzmożone napięcie nerwu błędnego (np. w przebiegu odruchów wazowagalnych)
- bezdech senny
Rozpoznanie bradykardii oraz ustalenie jej konkretnej przyczyny wymaga przeprowadzenia szeregu badań diagnostycznych:
- EKG – to podstawowe badanie elektrokardiograficzne, które pozwala na ocenę rytmu serca, wykrycie bloków przewodzenia oraz spowolnienia rytmu zatokowego
- Holter EKG (24- lub 48-godzinne) – jest kluczowy w diagnostyce epizodycznej bradykardii, umożliwiając ciągłą rejestrację rytmu serca przez całą dobę lub dłużej
- Badania laboratoryjne – obejmują oznaczenie poziomu TSH (w celu wykluczenia niedoczynności tarczycy), elektrolitów (zwłaszcza potasu) oraz morfologii krwi
- Test wysiłkowy – służy do oceny chronotropii, czyli zdolności serca do adekwatnego zwiększania częstości akcji w odpowiedzi na wysiłek
- Badanie elektrofizjologiczne (EPS) – jest wykonywane w przypadku podejrzenia poważnych zaburzeń przewodzenia; pozwala na szczegółową ocenę funkcji węzła zatokowo-przedsionkowego (SA) oraz układu Hisa-Purkinjego
W przypadku, gdy wolna akcja serca nie wywołuje żadnych objawów i jest uznawana za fizjologiczną, leczenie zazwyczaj nie jest konieczne. Wystarczy regularna obserwacja stanu zdrowia.
- modyfikacja lub całkowite odstawienie leków, które mogą spowalniać pracę serca
- leczenie niedoczynności tarczycy za pomocą odpowiedniej terapii hormonalnej
- korekcja zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza hiperkaliemii
- leczenie bezdechu sennego, np. za pomocą aparatury CPAP
Stymulator serca (pacemaker) – stanowi podstawową i najskuteczniejszą metodę leczenia objawowej bradykardii, której przyczyną są zaburzenia w samym sercu:
- jest wskazany w przypadku objawowego zespołu chorego węzła oraz bloku AV II/III stopnia
- to niewielkie urządzenie, które wszczepia się pod skórę klatki piersiowej; połączone jest z sercem za pomocą elektrod
- jego zadaniem jest monitorowanie rytmu serca i stymulowanie go, gdy akcja serca staje się zbyt wolna
- nowoczesne stymulatory potrafią samodzielnie dostosowywać częstość stymulacji do poziomu aktywności pacjenta (tzw. stymulatory rate-responsive)
- w przypadku objawowej bradykardii z niestabilnością hemodynamiczną, podaje się atropinę dożylnie, która ma za zadanie zwiększyć częstość akcji serca
- zewnętrzna stymulacja przezskórna jest stosowana jako tymczasowe rozwiązanie przed ostateczną implantacją stałego stymulatora serca
Należy niezwłocznie skonsultować się z kardiologiem, jeśli zaobserwujesz u siebie następujące objawy:
- nawracające omdlenia lub częste zasłabnięcia
- silne uczucie zmęczenia i duszność, których nie można wytłumaczyć innymi przyczynami
- masz zdiagnozowaną chorobę serca i zauważasz nowe objawy spowolnienia rytmu
- przyjmujesz leki kardiologiczne i podejrzewasz, że bradykardia może być ich efektem ubocznym
W Neuromedica oferujemy profesjonalne konsultacje kardiologiczne oraz wykonujemy badania EKG i Holter EKG. Zajmujemy się kompleksową diagnostyką bradykardii, a następnie kierujemy pacjentów do właściwego leczenia.