- Ból po bocznej stronie łokcia — zlokalizowany w okolicy nadkłykcia bocznego, często opisywany jako piekący lub tępy.
- Ból promieniujący do przedramienia — rozprzestrzeniający się wzdłuż mięśni prostowników; rzadziej dociera do ramienia.
- Nasilenie dolegliwości podczas czynności takich jak ściskanie przedmiotów, ruchy rotacyjne (np. odkręcanie słoika, uścisk dłoni), prostowanie nadgarstka z oporem lub podnoszenie lekkich przedmiotów, np. filiżanki.
- Tkliwość uciskowa w obszarze nadkłykcia bocznego oraz przyczepu mięśni prostowników.
- Osłabienie chwytu — zmniejszona siła zaciskania pięści wynikająca z bólu.
- Ograniczenie codziennej aktywności — typowe, proste czynności stają się bolesne i trudne do wykonania.
Wbrew obiegowej opinii i dawnej nazwie „zapalenie", epikondyloza boczna jest przede wszystkim procesem zwyrodnieniowym (tendinozą) dotyczącym przyczepu ścięgna mięśnia prostownika nadgarstka krótkiego promieniowego (ECRB). Proces ten obejmuje:
- Kumulację mikrourazów w miejscu przyczepu ścięgna.
- Niedostateczną zdolność regeneracyjną tkanki, co prowadzi do patologicznych zmian we włóknach kolagenowych (tzw. angiofibroblastyczna degeneracja).
- Brak typowych cech procesu zapalnego w badaniu histologicznym w przewlekłej postaci schorzenia.
- Powtarzające się ruchy przedramienia — szczególnie te związane z prostowaniem nadgarstka, supinacją oraz ściskaniem. Przykłady obejmują pracę z komputerem, grę na gitarze, prace stolarskie czy gotowanie.
- Nieprawidłowa technika gry w tenisa — zwłaszcza jednoręczny backhand, zbyt duży uchwyt rakiety lub zbyt mocno napięte struny.
- Wiek — szczyt zachorowań przypada na osoby w wieku 35–50 lat, co wiąże się z gorszą regeneracją tkanki ścięgnistej.
- Praca wymagająca silnego i powtarzalnego chwytu — co zwiększa obciążenie przyczepów mięśni prostowników.
- Wywiad i badanie fizykalne — kluczowe dla oceny wzorca bólu oraz wykonania specyficznych testów klinicznych:
- Test Cozena — wywołuje ból przy oporowanym prostowaniu nadgarstka, gdy łokieć jest zgięty.
- Test Milla — ból pojawia się podczas rozciągania mięśni prostowników (supinacja przedramienia z jednoczesnym prostowaniem nadgarstka).
- Charakterystyczna tkliwość palpacyjna w okolicy nadkłykcia bocznego.
- USG łokcia — umożliwia szczegółową ocenę ścięgna ECRB, ukazując zmiany zwyrodnieniowe, obszary hipoechogeniczne oraz ewentualne rozerwania włókien. Jest to metoda bezinwazyjna i łatwo dostępna.
- MRI łokcia — zalecane w przypadku niejednoznacznego wyniku USG. Pozwala na dokładną ocenę rozległości uszkodzenia oraz wykluczenie innych patologii stawu.
- RTG łokcia — zazwyczaj nie wykazuje nieprawidłowości, ale jest pomocne w wykluczeniu zmian kostnych lub zwapnień w ścięgnach.
Modyfikacja aktywności
- Bezwzględne unikanie ruchów prowokujących ból.
- Zmiana techniki wykonywania codziennych czynności (np. korekta sposobu chwytu, pozycji nadgarstka).
- W przypadku sportowców: przerwa od treningów lub modyfikacja techniki (np. zastosowanie oburęcznego backhandu, zmiana rozmiaru uchwytu rakiety).
Fizjoterapia
- Ćwiczenia ekscentryczne prostowników — metoda o udowodnionej skuteczności, polegająca na powolnym opuszczaniu ciężarka przy wyprostowanym łokciu.
- Terapia manualna.
- Masaż poprzeczny (frictio) w miejscu przyczepu ścięgna.
- Fala uderzeniowa (ESWT) — skuteczna w leczeniu przewlekłej epikondylozy; zaleca się serię 3–6 zabiegów.
- Ultradźwięki i krioterapia — stosowane jako metody uzupełniające.
Ortezy i opaski
- Opaska na przedramię (elbow strap) — specjalna opaska zakładana poniżej łokcia, której zadaniem jest zmniejszenie sił działających na przyczep ścięgna. Należy ją nosić podczas aktywności.
Iniekcje
- Kortykosteroid — zapewnia szybką ulgę w bólu, jednak jest to leczenie krótkoterminowe. Powtarzanie iniekcji więcej niż 2–3 razy wiąże się z ryzykiem osłabienia ścięgna.
- PRP (osocze bogatopłytkowe) — coraz częściej stosowane. Wykorzystuje własne czynniki wzrostu pacjenta do stymulacji regeneracji. W niektórych badaniach wykazuje lepszy długoterminowy efekt niż kortykosteroidy.
- Krew autologiczna — koncepcja podobna do PRP, stanowi tańszą alternatywę.
Jest rzadko konieczne (mniej niż 5–10% przypadków) i rozważa się je, gdy brak jest poprawy po co najmniej 6–12 miesiącach leczenia zachowawczego:
- Uwolnienie otwarte — klasyczna metoda polegająca na chirurgicznym wycięciu zdegenerowanej tkanki ścięgna.
- Metoda artroskopowa — zabieg przeprowadzany przez niewielkie nacięcie, co skutkuje mniejszą blizną. Skuteczność jest porównywalna do metody otwartej.
- Powrót do pełnej aktywności następuje zazwyczaj po 3–6 miesiącach od operacji.
Zaleca się konsultację z ortopedą lub neurologiem, jeśli:
- Ból po bocznej stronie łokcia utrzymuje się dłużej niż 4–6 tygodni i nie ustępuje pomimo odpoczynku.
- Intensywny ból utrudnia wykonywanie pracy lub codzienne czynności.
- Doświadczasz nawracających epizodów bólu i chcesz wykluczyć inne przyczyny dolegliwości łokcia (np. nerwiak, niestabilność stawu).
W Neuromedica oferujemy kompleksową diagnostykę neurologiczną kończyn górnych, w tym badania EMG/ENG, aby wykluczyć ucisk nerwu promieniowego. Zapewniamy również konsultacje i kierowanie do doświadczonych ortopedów oraz fizjoterapeutów.