Charakterystycznym symptomem tego typu stenozy jest chromanie neurogeniczne, objawiające się bólem i/lub drętwieniem nóg, które nasilają się podczas chodzenia lub stania:
- Dyskomfort w postaci bólu, uczucia ciężkości, drętwienia lub osłabienia nóg po przebyciu określonego dystansu, zazwyczaj od 200 do 500 metrów.
- Odczuwalna ulga przy pochyleniu się do przodu, kucaniu, siedzeniu lub jeździe na rowerze. Zgięcie odcinka lędźwiowego kręgosłupa tymczasowo poszerza kanał kręgowy, zmniejszając ucisk.
- Ból jest znacznie mniejszy lub w ogóle nie występuje podczas jazdy na rowerze w porównaniu do chodzenia, co jest bardzo typowe dla tego schorzenia.
- Częste występowanie mrowienia i drętwienia w kończynach dolnych.
- Ból promieniujący do nóg, przypominający objawy rwy kulszowej.
- W zaawansowanych stadiach choroby mogą pojawić się osłabienie nóg oraz zaburzenia w oddawaniu moczu.
- Ból lokalizujący się w szyi, barkach i ramionach.
- Mrowienie oraz osłabienie mięśni rąk.
- W przypadku ucisku na rdzeń kręgowy, co określa się mianem mielopatii, mogą wystąpić zaburzenia chodu, niezgrabność ruchów rąk, spastyczność oraz problemy ze zwieraczami — taki stan wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
Jest to najczęściej występujący rodzaj stenozy, wynikający ze zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa postępujących wraz z wiekiem. Kluczowe czynniki to:
- **Przerost stawów międzykręgowych (osteofity), czyli powstawanie wyrośli kostnych, które zwężają przestrzeń kanału kręgowego.
- Przerost więzadła żółtego, które pogrubia się i zaczyna wpuklać do kanału kręgowego.
- Przepuklina dysku, polegająca na wysunięciu się materiału dyskowego w kierunku kanału kręgowego.
- Wysunięcie kręgu poza jego prawidłowe położenie, znane jako kręgozmyk.
- Współistnienie kilku z wymienionych powyżej czynników.
W tym przypadku kanał kręgowy jest zwężony już od urodzenia. Objawy choroby mogą ujawnić się znacznie wcześniej niż w stenozie nabytej, nawet przy niewielkich zmianach degeneracyjnych.
Proces diagnostyczny stenozy kręgosłupa obejmuje kilka etapów:
- Wywiad lekarski i badanie neurologiczne – ocena charakterystycznego wzorca chromania, występowania ulgi przy pochyleniu, a także badanie odruchów, siły mięśniowej i czucia.
- RTG kręgosłupa – początkowe badanie obrazowe, pozwalające na wstępną ocenę zmian kostnych.
- Rezonans magnetyczny kręgosłupa (MRI) – uznawany za badanie z wyboru. Umożliwia dokładne zobrazowanie stopnia zwężenia kanału, identyfikację ucisku na nerwy lub rdzeń kręgowy oraz ocenę stanu dysków i stawów.
- Tomografia komputerowa (CT, mielografia CT) – stanowi alternatywę dla MRI, szczególnie przydatną w ocenie struktur kostnych.
- EMG/ENG – badanie oceniające funkcję korzeni nerwowych, pomocne w sytuacjach, gdy obraz kliniczny jest niejednoznaczny.
Stosowane jest w przypadku łagodnych i umiarkowanych objawów:
- Fizjoterapia – obejmuje ćwiczenia wykonywane w pozycji zgięciowej (np. jazda na rowerze, chodzenie z wózkiem, ćwiczenia w wodzie), mające na celu wzmocnienie mięśni brzucha i grzbietu, a także naukę odpowiednich pozycji i aktywności zmniejszających ucisk.
- NLPZ – niesteroidowe leki przeciwzapalne i przeciwbólowe.
- Pregabalina, gabapentyna – leki stosowane w leczeniu bólu neuropatycznego, towarzyszącego mrowieniu i drętwieniu.
- Iniekcje zewnątrzoponowe sterydów (ESI) – mają za zadanie zmniejszyć stan zapalny w okolicy korzenia nerwowego. Ich efekt jest zazwyczaj tymczasowy (utrzymuje się od kilku tygodni do kilku miesięcy), ale mogą znacząco poprawić komfort życia pacjenta.
- Chodzenie z laską lub wózkiem, co sprzyja pochyleniu do przodu i przynosi ulgę.
- Rower jako preferowana alternatywa dla chodzenia w przypadku chromania.
Wskazania do leczenia operacyjnego obejmują postępujące objawy neurologiczne, chromanie znacząco ograniczające codzienne życie pacjenta, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi rezultatów, a także objawy mielopatii szyjnej:
- Laminektomia – polega na usunięciu łuku kręgu i części więzadła żółtego, co prowadzi do poszerzenia kanału kręgowego. Jest to standardowy i bardzo skuteczny zabieg, przynoszący poprawę u około 80–90% pacjentów.
- Laminoplastyka – stosowana głównie w stenozie szyjnej, umożliwia otwarcie kanału z zachowaniem łuku kręgu, co pomaga chronić kręgosłup przed niestabilnością.
- Mikrodekompresja – zabieg minimalnie inwazyjny, wykonywany przez niewielki otwór, co zmniejsza ryzyko destabilizacji kręgosłupa.
- Instrumentacja i spondylodeza – procedury łączące dekompresję z chirurgiczną stabilizacją kręgosłupa, stosowane w przypadku jego niestabilności.
Pilna konsultacja z neurologiem lub neurochirurgiem jest zalecana, gdy:
- Odczuwasz ból i drętwienie nóg podczas chodzenia, które ustępują po pochyleniu się lub odpoczynku.
- Zauważasz, że dystans, jaki możesz przejść bez bólu, stopniowo się skraca.
- Doświadczasz niezgrabności rąk, trudności z chodzeniem lub zaburzeń funkcji pęcherza – w przypadku objawów mielopatii szyjnej interwencja jest pilnie konieczna.
W Neuromedica oferujemy kompleksową diagnostykę neurologiczną kręgosłupa, w tym badania EMG/ENG, specjalistyczne konsultacje neurologiczne, rezonans magnetyczny (MRI) oraz ocenę wskazań do dalszego leczenia. Przeczytaj więcej o dyskopatii i bólu kręgosłupa.