- Infekcja krtani – Najczęściej spotyka się ostre zapalenie krtani (laryngitis), wywołane przez wirusy lub bakterie. Prowadzi ono do obrzęku strun głosowych, a chrypce często towarzyszy ból gardła oraz kaszel.
- Nadmierne używanie głosu – Głos może ulec zmęczeniu po intensywnym śpiewaniu, krzyku czy długotrwałym mówieniu, co objawia się jako „zmęczony głos".
- Refluks krtaniowo-gardłowy (LPR, Laryngopharyngeal Reflux) – W tym przypadku kwaśna treść żołądkowa podrażnia krtań. Objawia się przewlekłą chrypką, chrząkaniem oraz uczuciem obecności „czegoś w gardle", często bez typowych symptomów zgagi.
- Palenie tytoniu – Długotrwałe palenie prowadzi do przewlekłego podrażnienia i zapalenia błony śluzowej krtani, określanego jako laryngitis chronica.
- Guzki głosowe (nodule vocale) – Są to obustronnie symetryczne zgrubienia na strunach głosowych, często nazywane „chorobą zawodową" nauczycieli i wokalistów. Ich główną przyczyną jest przewlekłe nadużywanie głosu.
- Polipy krtani – To miękkie, uszypułowane zmiany, zazwyczaj występujące jednostronnie i powodujące jednostronną chrypkę.
- Torbiele (cysty krtani) – Występują znacznie rzadziej.
- Brodawczaki krtani – Mają podłoże wirusowe (HPV) i mogą prowadzić do ciężkiej chrypki. W przypadku typów HPV 16 i 18 istnieje ryzyko transformacji złośliwej.
- Porażenie może być wynikiem uszkodzenia nerwu krtaniowego wstecznego, często po operacjach tarczycy, w przebiegu guza śródpiersia lub płuca. Uszkodzenie jednostronne objawia się chrypką, natomiast obustronne może prowadzić do duszności.
- Inne przyczyny neurologiczne to udar mózgu, stwardnienie rozsiane (SM) oraz inne choroby neurodegeneracyjne.
- Rak krtani – W tym przypadku chrypka stanowi wczesny i kluczowy objaw. Choroba ta dotyka głównie palaczy w wieku powyżej 50 lat. Chrypka utrzymująca się dłużej niż 3 tygodnie u palacza wymaga pilnej laryngoskopii.
- Rak tarczycy z naciekiem na krtań.
- Niedoczynność tarczycy – Może prowadzić do obrzęku śluzówki krtani i w konsekwencji do zmiany barwy głosu.
- Alergie i podrażnienia środowiskowe – Czynniki takie jak kurz czy chemikalia mogą wywoływać podrażnienia wpływające na głos.
- Leki – Niektóre farmaceutyki, np. wziewne kortykosteroidy (ryzyko drożdżycy krtani) lub inhibitory ACE (mogą powodować suchy kaszel), również mogą być przyczyną chrypki.
- Dysphonia spastica – Jest to dystonia krtaniowa o podłożu neurologicznym.
- Wywiad – Kluczowe jest zebranie informacji dotyczących czasu trwania chrypki, jej związku z infekcjami, nadużywaniem głosu, paleniem tytoniu, refluksem, a także uwzględnienie czynników zawodowych.
- Laryngoskopia – To podstawowe badanie polegające na ocenie strun głosowych za pomocą wziernika lub kamery endoskopowej. Pozwala na ocenę ich ruchomości, symetrii oraz wykrycie ewentualnych zmian strukturalnych.
- Wideostroboskopia – Umożliwia szczegółową ocenę drgań strun głosowych, co pozwala na wykrycie nawet subtelnych zaburzeń wibracji.
- pH-metria lub impedancja – Badania te są zalecane w przypadku podejrzenia refluksu krtaniowego.
- CT lub MRI szyi – Rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa szyi są wykonywane, gdy istnieje podejrzenie obecności guza lub porażenia nerwu krtaniowego.
- Ocena foniatryczna – Obejmuje szczegółową analizę akustyczną głosu.
- Odpoczynek głosowy – Należy ograniczyć mówienie, a kategorycznie unikać szeptania, które paradoksalnie bardziej obciąża struny głosowe.
- Nawilżanie – Pomocne są inhalacje parą, regularne picie ciepłych napojów oraz stosowanie nawilżacza powietrza w pomieszczeniach.
- Leczenie infekcji – W przypadku infekcji bakteryjnej stosuje się antybiotyki. Przy znacznym obrzęku krtani lekarz może zalecić krótki kurs sterydów.
- Zazwyczaj ustępuje samoistnie w ciągu 1–2 tygodni.
- Terapia logopedyczna – Jest to leczenie pierwszego wyboru, obejmujące korektę techniki głosowej, naukę zasad higieny głosu oraz ćwiczenia relaksacji mięśni krtani. U większości pacjentów przynosi ona skuteczność bez konieczności interwencji chirurgicznej.
- Chirurgiczne usunięcie – Rozważa się je w przypadku braku poprawy po terapii logopedycznej lub gdy guzki są znacznych rozmiarów.
- Mikrochirurgia krtani – Polega na usunięciu polipa podczas laryngoskopii bezpośredniej. Po zabiegu zalecana jest terapia logopedyczna.
- Inhibitory pompy protonowej (IPP) – Stosuje się je przez minimum 3 miesiące.
- Dieta – Zaleca się ograniczenie spożycia potraw tłustych, kwaśnych, a także kawy, alkoholu i czekolady.
- Zmiana nawyków – Należy unieść wezgłowie łóżka o 15–30 cm oraz unikać jedzenia na 3 godziny przed snem.
Leczenie raka krtani jest ściśle uzależnione od stopnia zaawansowania choroby i może obejmować chirurgię krtani (zarówno endoskopową, jak i laryngektomię), radioterapię, chemioterapię lub leczenie skojarzone.
- Unikanie nadmiernego obciążania głosu poprzez unikanie krzyku i długotrwałego, intensywnego mówienia.
- Zapewnienie odpowiedniego nawodnienia organizmu (rekomendowane 2 litry wody dziennie).
- Ograniczenie spożycia kawy, alkoholu oraz całkowite zaprzestanie palenia tytoniu.
- Skuteczne leczenie istniejącego refluksu żołądkowo-przełykowego oraz alergii.
- Regularne stosowanie przerw głosowych, szczególnie przez osoby zawodowo używające głosu.
Niezwłoczna konsultacja z laryngologiem jest konieczna w następujących sytuacjach:
- chrypka utrzymuje się dłużej niż 3 tygodnie,
- jesteś palaczem i doświadczasz chrypki przez ponad 2 tygodnie,
- chrypce towarzyszą dodatkowe objawy, takie jak ból przy połykaniu, krwioplucie lub duszność,
- zauważasz postępujące osłabienie głosu lub jego całkowity zanik.
W Neuromedica oferujemy kompleksowe konsultacje laryngologiczne i foniatryczne, zajmując się diagnostyką i leczeniem chrypki oraz dysfonii, a także wykonujemy laryngoskopię.