Zapalenie ucha środkowego: co to jest, objawy i leczenie

Rodzaje zapalenia ucha środkowego

Ostre zapalenie ucha środkowego (OZUŚ)

Ostre zapalenie ucha środkowego (OZUŚ) to nagły proces zapalny, który zazwyczaj rozwija się jako powikłanie infekcji górnych dróg oddechowych. Patogeny, takie jak bakterie lub wirusy, przenikają do ucha środkowego, wykorzystując do tego trąbkę Eustachiusza. Do najczęściej występujących czynników chorobotwórczych zalicza się Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae oraz Moraxella catarrhalis.

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego charakteryzuje się gromadzeniem płynu (wysięku) w jamie bębenkowej, przy czym nie występują typowe objawy ostrego zakażenia. Jest to schorzenie często spotykane u dzieci, które może skutkować niedosłuchem przewodzeniowym. W mowie potocznej określa się je mianem „kleistego ucha" (glue ear).

Przewlekłe zapalenie ucha środkowego

Przewlekłe zapalenie ucha środkowego to długotrwały stan zapalny, który często wiąże się z trwałą perforacją błony bębenkowej lub rozwojem poważniejszych powikłań, takich jak perlaki (cholesteatoma).

Objawy zapalenia ucha środkowego

U dzieci

• Ból ucha — często nasilający się w godzinach wieczornych i nocnych, objawiający się płaczem dziecka lub pociąganiem za ucho.
• Gorączka — nierzadko przekraczająca 38°C.
• Drażliwość, trudności ze snem — ogólne pogorszenie samopoczucia i problemy z zasypianiem.
• Trudności ze słyszeniem — zauważalne, gdy dziecko nie reaguje na wołanie po imieniu lub wymaga głośniejszego odtwarzania dźwięku z telewizora.
• Wyciek z ucha — pojawia się w przypadku perforacji błony bębenkowej, zazwyczaj przynosząc ulgę w odczuwanym bólu.
• U niemowląt: odmowa przyjmowania pokarmu, ponieważ akt połykania może nasilać ból.

U dorosłych

• Ból ucha, któremu często towarzyszy uczucie zatkania lub pełności w przewodzie słuchowym.
• Niedosłuch, opisywany jako wrażenie „waty w uchu".
• Szumy uszne.
• Gorączka, występująca rzadziej i zazwyczaj z mniejszym nasileniem niż u dzieci.
• Wyciek z ucha, pojawiający się w przypadku perforacji błony bębenkowej.

Przyczyny i czynniki ryzyka

• Infekcje górnych dróg oddechowych (np. przeziębienie, grypa), które ułatwiają bakteriom dostęp do ucha środkowego.
• Przerost migdałka gardłowego, blokujący ujście trąbki Eustachiusza i utrudniający wentylację ucha.
• Uczęszczanie do placówek opieki zbiorowej, takich jak żłobek czy przedszkole.
• Ekspozycja na dym tytoniowy.
• Karmienie butelką w pozycji leżącej.
• Alergia oraz przewlekły nieżyt nosa.

Diagnostyka

• Otoskopia — badanie błony bębenkowej za pomocą wziernika, umożliwiające ocenę jej zabarwienia, przezierności, położenia oraz ruchomości.
• Tympanometria — obiektywna metoda oceny ruchomości błony bębenkowej oraz ciśnienia panującego w jamie bębenkowej.
• Audiometria — badanie słuchu, przeprowadzane w przypadku podejrzenia niedosłuchu lub przy występowaniu wysiękowego zapalenia.

Leczenie zapalenia ucha środkowego

Leczenie objawowe

• Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe — ibuprofen lub paracetamol stanowią podstawę w leczeniu bólu u dzieci i dorosłych.
• Krople do nosa o działaniu obkurczającym śluzówkę — wspomagają drenaż płynu z ucha środkowego poprzez trąbkę Eustachiusza.

Antybiotykoterapia

Nie wszystkie przypadki ostrego zapalenia ucha środkowego wymagają zastosowania antybiotykoterapii. Wiele z nich, zwłaszcza u starszych dzieci i dorosłych, ustępuje samoistnie w ciągu 2–3 dni. Antybiotyk (najczęściej amoksycylina) jest wskazany w następujących sytuacjach:

• W przypadku ciężkiego przebiegu choroby, charakteryzującego się wysoką gorączką i silnym bólem.
• U dzieci poniżej drugiego roku życia.
• Gdy nie następuje poprawa stanu zdrowia po 48–72 godzinach obserwacji.
• Przy obustronnym zapaleniu ucha u małych dzieci.
• W sytuacji perforacji błony bębenkowej z towarzyszącym wyciekiem.

Drenaż jamy bębenkowej

Paracenteza (czyli nacięcie błony bębenkowej) lub założenie drenu wentylacyjnego (potocznie nazywanych drenami „grommets") to procedury stosowane w przypadku nawracającego lub wysiękowego zapalenia, które prowadzi do niedosłuchu. Dreny te mają za zadanie utrzymywać drożność i wyrównywać ciśnienie w uchu środkowym.

Adenotomia

Usunięcie migdałka gardłowego (adenotomia) jest rozważane w przypadkach nawracającego zapalenia ucha środkowego, które jest bezpośrednio związane z jego przerostem.

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Zaleca się umówienie wizyty u laryngologa, jeśli zaobserwujesz następujące objawy:

• Ból ucha nie ustępuje pomimo 48–72 godzin leczenia objawowego.
• Dochodzi do nawracających epizodów zapalenia ucha (więcej niż trzy razy w ciągu roku).
• Dziecko wykazuje problemy ze słyszeniem lub rozwojem mowy.
• Pojawia się wyciek z ucha, zawroty głowy lub obrzęk w okolicy zausznej.

W Neuromedica oferujemy kompleksowe konsultacje laryngologiczne oraz przeprowadzamy badania takie jak tympanometria i audiometria, które są kluczowe dla precyzyjnej oceny stanu ucha i funkcji słuchu.