- Zatoki szczękowe — to największe z zatok przynosowych, zlokalizowane po obu stronach nosa, w kości szczękowej. Są one najczęściej dotykane przez stan zapalny.
- Zatoki czołowe — znajdują się nad oczodołami, w obrębie czoła.
- Zatoki sitowe — położone między oczodołami, w kości sitowej.
- Zatoka klinowa — usytuowana za jamą nosową, głęboko w kości klinowej.
- Ból lub uczucie ciężkości i ucisku — jego lokalizacja zależy od tego, które zatoki są zajęte:
- zatoki szczękowe: ból odczuwalny jest w policzkach, pod oczami, często promieniuje do zębów.
- zatoki czołowe: ból lokalizuje się w czole, a także jako ból głowy ponad oczami.
- zatoki sitowe: ból pojawia się u nasady nosa, między oczami.
- Katar z gęstą, ropną wydzieliną — wydzielina ma zazwyczaj żółty lub zielony kolor i często spływa po tylnej ścianie gardła (postnasal drip).
- Niedrożność nosa — objawia się trudnościami w swobodnym oddychaniu przez nos.
- Osłabiony lub zniesiony węch — określane jako hyposmia lub anosmia.
- Gorączka — szczególnie charakterystyczna dla ostrego zapalenia, zwłaszcza o podłożu bakteryjnym.
- Ból głowy, który nasila się przy pochyleniu tułowia do przodu.
- Uczucie „pełności” i ucisku w obrębie głowy.
- Trwa krócej niż 12 tygodni; w zdecydowanej większości przypadków (około 90%) ma podłoże wirusowe.
- Jeżeli po początkowej poprawie w przebiegu przeziębienia, trwającej kilka dni, objawy powracają lub ulegają nasileniu, może to wskazywać na bakteryjne nadkażenie.
- Utrzymuje się przez co najmniej 12 tygodni, charakteryzując się utrzymywaniem objawów pomimo zastosowanego leczenia.
- Jego przyczyny mogą obejmować niedrożność anatomiczną (taką jak skrzywiona przegroda nosowa, polipy), przewlekłe alergie, refluks krtaniowy oraz zaburzenia odporności.
- Często współwystępuje z polipami nosa.
- Charakteryzuje się występowaniem co najmniej czterech epizodów ostrego zapalenia w ciągu roku, z okresami pełnej remisji objawów pomiędzy nimi.
- Infekcje wirusowe — stanowią najczęstszą przyczynę; zapalenie zatok często towarzyszy zwykłemu przeziębieniu.
- Infekcje bakteryjne — są wtórnym zakażeniem po infekcji wirusowej, wywoływanym głównie przez bakterie Streptococcus pneumoniae oraz H. influenzae. Odpowiadają za około 0,5–2% ostrych zapaleń zatok.
- Alergie (katar sienny) — alergiczne zapalenie błony śluzowej utrudnia prawidłowy drenaż zatok.
- Polipy nosa — ich obecność utrudnia swobodny przepływ powietrza oraz drenaż zatok.
- Skrzywiona przegroda nosowa — stanowi anatomiczną przeszkodę, która zaburza drenaż zatok.
- Grzybicze zapalenie zatok — jest rzadką formą, występującą głównie u osób z osłabioną odpornością.
- Infekcja zęba górnomiarowego — zakażenie zęba górnomiarowego może prowadzić do zapalenia zatok szczękowych.
- Wywiad i badanie fizykalne — obejmuje zebranie szczegółowych informacji o czasie trwania objawów, charakterze wydzieliny, nasileniu bólu i stopniu niedrożności nosa, a także dokładne badanie fizykalne.
- Endoskopia nosa — pozwala na szczegółową ocenę jam nosowych, ujść zatok, a także stwierdzenie obecności polipów czy ropnej wydzieliny.
- CT zatok przynosowych — jest badaniem z wyboru w przypadku podejrzenia powikłań lub przed planowanym zabiegiem operacyjnym. Nie jest zalecane rutynowo przy ostrym zapaleniu wirusowym.
- Posiew wydzieliny — wykonuje się go w przypadku nawracających zakażeń lub braku odpowiedzi na dotychczasowe leczenie.
- Testy alergiczne — są wskazane, gdy istnieje podejrzenie alergicznego podłoża zapalenia zatok.
- Rinomanometria — służy do obiektywnej oceny drożności nosa.
Leczenie objawowe obejmuje:
- Solne płukanie nosa (irygacje NaCl lub NaCl hipertoniczny) — jest kluczowe; oczyszcza błonę śluzową i pomaga usunąć zalegającą wydzielinę.
- Sterydy donosowe — pomagają zmniejszyć obrzęk i wspomagają drenaż zatok.
- Leki obkurczające śluzówkę (ksylometazolina, oksymetazolina) — mogą być stosowane doraźnie, jednak nie dłużej niż przez 5–7 dni.
- Leki przeciwbólowe (ibuprofen, paracetamol) — zalecane są w celu łagodzenia bólu i obniżania gorączki.
- W przypadku wirusowego zapalenia zatok antybiotyki nie są wskazane.
Leczenie antybiotykiem wdraża się, gdy objawy są ciężkie, towarzyszy im wysoka gorączka lub nie następuje poprawa po 10 dniach od wystąpienia:
- Amoksycylina z klawulanianem — stanowi antybiotyk pierwszego wyboru.
- W przypadku alergii na penicylinę stosuje się azytromycynę lub lewofloksacynę.
Leczenie przewlekłego zapalenia zatok opiera się na:
- Intensywnych irygacjach nosa roztworami soli.
- Długotrwałym stosowaniu sterydów donosowych (przez 3–6 miesięcy).
- Krótkich kursach doustnych sterydów w okresach zaostrzeń.
- Leczeniu współistniejących alergii (leki antyhistaminowe, immunoterapia swoista, czyli odczulanie).
- W przypadku polipów nosa stosuje się sterydy donosowe lub leczenie chirurgiczne endoskopowe.
FESS (Functional Endoscopic Sinus Surgery) — endoskopowa chirurgia zatok:
- Jest rozważana w przypadku przewlekłego zapalenia zatok opornego na leczenie zachowawcze.
- Obejmuje usunięcie polipów nosa oraz korekcję anatomicznych przeszkód.
- Jej celem jest poprawa drenażu i wentylacji zatok.
Warto skonsultować się z laryngologiem, gdy:
- Objawy utrzymują się dłużej niż 10–14 dni bez widocznej poprawy.
- Ból jest bardzo silny lub zamiast ustępować, nasila się.
- Występuje gorączka powyżej 39°C.
- Doświadczasz nawracających zapaleń zatok (co najmniej 3–4 razy w roku).
- Dochodzi do utraty węchu lub znacznych trudności z oddychaniem przez nos.
W Neuromedica oferujemy kompleksowe konsultacje laryngologiczne, podczas których diagnozujemy i skutecznie leczymy zapalenie zatok. Przeprowadzamy również endoskopię nosa oraz kierujemy pacjentów na zabiegi chirurgiczne w uzasadnionych przypadkach.