- Niedosłuch przewodzeniowy — powstaje w wyniku przeszkody blokującej prawidłowe przewodzenie dźwięku do ucha wewnętrznego. Typowe przyczyny to nagromadzenie woskowiny, zapalenie ucha środkowego, otoskleroza czy perforacja błony bębenkowej. Ten rodzaj niedosłuchu często jest odwracalny.
- Niedosłuch zmysłowo-nerwowy (czuciowo-nerwowy, sensorineural) — jest rezultatem uszkodzenia komórek rzęsatych ślimaka lub nerwu słuchowego. W wielu przypadkach jest to niedosłuch nieodwracalny.
- Niedosłuch mieszany — występuje, gdy jednocześnie obecne są komponenty niedosłuchu przewodzeniowego i zmysłowo-nerwowego.
| Stopień | Próg słyszenia |
|---|
| Prawidłowy | < 25 dB |
| Łagodny | 26–40 dB |
| Umiarkowany | 41–60 dB |
| Ciężki | 61–80 dB |
| Głęboki | > 80 dB |
- Woskowina (cerumen) — stanowi najczęstszą i łatwo odwracalną przyczynę niedosłuchu przewodzeniowego, tworząc mechaniczną blokadę w przewodzie słuchowym.
- Zapalenie ucha środkowego — zwłaszcza jego wysiękowa forma (z gromadzeniem się płynu w uchu), jest częstą przyczyną niedosłuchu, szczególnie u dzieci.
- Otoskleroza — choroba dziedziczna, występująca głównie u młodych dorosłych, polegająca na zrośnięciu kosteczki słuchowej (strzemiączka), co uniemożliwia prawidłowe przewodzenie dźwięku.
- Perforacja błony bębenkowej — może być wynikiem urazu lub infekcji, prowadząc do zakłócenia mechanizmu przewodzenia.
- Ciało obce w kanale słuchowym — fizycznie blokuje drogę dźwięku.
- Malformacje anatomiczne (atresia, mikrocja) — wady rozwojowe ucha, które utrudniają lub uniemożliwiają przewodzenie dźwięku.
- Presbyacusis (starczy ubytek słuchu) — jest najczęstszą przyczyną niedosłuchu u osób dorosłych powyżej 60. roku życia. Charakteryzuje się stopniową utratą słuchu, zwłaszcza w zakresie wysokich częstotliwości, wynikającą ze starzenia się komórek ślimaka.
- Hałas — zarówno zawodowy, jak i rekreacyjny, może prowadzić do noise-induced hearing loss (NIHL), czyli uszkodzenia komórek rzęsatych wskutek ekspozycji na intensywne dźwięki.
- Leki ototoksyczne — niektóre substancje farmakologiczne, takie jak aminoglikozydy (np. gentamycyna), cisplatyna, wysokie dawki furosemidu czy chinina, mogą uszkadzać słuch.
- Choroba Ménière'a — objawia się napadowym niedosłuchem, któremu towarzyszą szumy uszne i zawroty głowy.
- Nagły niedosłuch zmysłowo-nerwowy — to gwałtowne, jednostronne pogorszenie słuchu, które pojawia się nagle i wymaga pilnej interwencji medycznej.
- Nerwiak osłonkowy nerwu słuchowego (schwannoma) — łagodny guz, który rośnie powoli, prowadząc do jednostronnego, postępującego niedosłuchu.
- Zapalenie nerwu słuchowego — może mieć podłoże autoimmunologiczne lub wirusowe, upośledzając jego funkcję.
- Wrodzone przyczyny — obejmują infekcje prenatalne (np. różyczka, CMV) oraz czynniki genetyczne.
- Uszkodzenie dróg słuchowych w pniu mózgu lub korze słuchowej — może być spowodowane udarem, stwardnieniem rozsianym (SM) lub guzem.
- Wywiad — kluczowy etap, podczas którego zbierane są informacje o momencie pojawienia się niedosłuchu, jego jednostronności lub obustronności, dynamice zmian, ekspozycji na hałas, przyjmowanych lekach oraz historii rodzinnej problemów ze słuchem.
- Otoskopia — badanie polegające na ocenie przewodu słuchowego i błony bębenkowej, mające na celu wykluczenie obecności woskowiny lub stanu zapalnego.
- Audiometria tonalna — podstawowe badanie diagnostyczne, które mierzy próg słyszenia dla różnych częstotliwości (od 250 do 8000 Hz). Wynikiem badania jest audiogram.
- Tympanometria (audiometria impedancyjna) — pozwala ocenić ruchomość błony bębenkowej oraz ciśnienie w uchu środkowym, co jest pomocne w wykrywaniu wysięku w uchu środkowym.
- OAE (emisje otoakustyczne) — szybkie badanie przesiewowe oceniające funkcję zewnętrznych komórek rzęsatych w ślimaku.
- ABR (słuchowe potencjały wywołane pnia mózgu) — stosowane w przypadku podejrzenia uszkodzenia nerwu słuchowego lub niedosłuchu centralnego, a także u niemowląt.
- MRI głowy z kontrastem (CISS/FIESTA) — badanie obrazowe umożliwiające wykrycie nerwiaka osłonkowego oraz innych zmian centralnych w mózgu.
- Usunięcie woskowiny — za pomocą irygacji lub kuretażu.
- Leczenie zapalenia ucha — obejmuje antybiotykoterapię oraz drenaż transtympanalny (założenie rurek wentylacyjnych) w przypadku przewlekłego wysięku.
- Stapedektomia lub stapedoplastyka — zabieg chirurgiczny wykonywany w otosklerozie, polegający na wymianie nieruchomego strzemiączka na protezę.
Pilne leczenie — wymaga natychmiastowej interwencji, najlepiej w tzw. oknie terapeutycznym trwającym od kilku dni do dwóch tygodni od wystąpienia objawów:
- Podanie wysokich dawek sterydów doustnych (np. prednizon) lub dotymbankowych (zastrzyk bezpośrednio do ucha środkowego).
- Leczenie prowadzone jest w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych, w zależności od stanu pacjenta.
Stanowią podstawową metodę leczenia przewlekłego niedosłuchu czuciowo-nerwowego:
- Konwencjonalne aparaty słuchowe — wzmacniają dźwięk i są dostępne w różnych typach, takich jak aparaty zauszne (BTE) czy wewnątrzuszne (RIC/RITE).
- Implant ślimakowy (cochlear implant) — rozwiązanie dla osób z głębokim niedosłuchem. Elektrody wprowadzone do ślimaka bezpośrednio stymulują nerw słuchowy, umożliwiając rekonstrukcję słuchu w przypadku braku funkcji ślimaka.
- Implanty kotwiczone w kości czaszki (BAHA) — wykorzystują przewodzenie kostne i są stosowane w niedosłuchu przewodzeniowym, gdy niemożliwe jest zastosowanie konwencjonalnego aparatu słuchowego.
- Stosowanie ochronników słuchu — jest niezbędne podczas pracy w hałasie.
- Ograniczenie głośności słuchawek — zaleca się używanie ich z głośnością poniżej 60–80 dB, maksymalnie przez 60 minut dziennie.
- Unikanie leków ototoksycznych — w przypadku dostępności alternatywnych metod leczenia.
Zaleca się konsultację z laryngologiem lub audiologiem, jeśli zauważysz następujące objawy:
- Masz trudności ze słyszeniem, zwłaszcza w hałasie lub podczas rozmów.
- Często prosisz innych o powtórzenie wypowiedzi.
- Doświadczasz nagłego (w ciągu godzin lub dni) pogorszenia słuchu w jednym uchu.
- Występują u Ciebie szumy uszne lub zawroty głowy.
- Dziecko nie reaguje na dźwięki lub ma opóźniony rozwój mowy.
W Neuromedica oferujemy kompleksową diagnostykę słuchu, w tym audiometrię tonalną, tympanometrię, OAE, a także konsultacje laryngologiczne.