Padaczka: co to jest, objawy i leczenie

Objawy padaczki

Objawy padaczki są ściśle związane z rodzajem napadu oraz z obszarem mózgu, w którym rozpoczyna się nieprawidłowe wyładowanie elektryczne.

Napady uogólnione (obejmują cały mózg)

Napad toniczno-kloniczny (dawniej nazywany „grand mal”) – to forma napadu najczęściej kojarzona z padaczką. Charakteryzuje się kilkoma fazami:

• faza toniczna: nagłe usztywnienie całego ciała, utrata przytomności, upadek i ewentualny krzyk.
• faza kloniczna: pojawiają się rytmiczne drgawki kończyn.
• faza ponapadowa: po zakończeniu drgawek pacjent może doświadczać splątania, senności, bólów głowy oraz ogólnego zmęczenia, które mogą utrzymywać się od kilku minut do kilku godzin.

Napady nieświadomości (absence, dawniej „petit mal”):

• są to krótkotrwałe (trwające od 5 do 30 sekund) epizody „zawieszenia”, podczas których dziecko nagle przestaje mówić, wpatruje się w jeden punkt i nie reaguje na otoczenie.
• po ustąpieniu napadu dziecko natychmiast wraca do normalnej aktywności, bez jakichkolwiek objawów splątania.
• często bywają mylone ze zwykłym zamyśleniem lub chwilową nieuwagą.

Napady miokloniczne – objawiają się jako nagłe, krótkie szarpnięcia mięśni, które najczęściej występują w godzinach porannych.

Napady atoniczne – charakteryzują się nagłym zwiotczeniem mięśni, co prowadzi do upadku.

Napady ogniskowe (częściowe)

W przypadku napadów ogniskowych wyładowanie elektryczne ma swój początek w konkretnym, jednym obszarze mózgu:

• z zachowaną świadomością: mogą obejmować drgania jednej ręki lub nogi, uczucie mrowienia, nietypowe doznania sensoryczne, a także zaburzenia widzenia lub słuchu. Pacjent pozostaje w pełni przytomny.
• z zaburzeniem świadomości: charakteryzują się automatyzmami (np. żucie, cmokanie, pocieranie rąk), splątaniem oraz brakiem pamięci o przebiegu epizodu.
• napady ogniskowe mogą ewoluować i przerodzić się w napad uogólniony.

Przyczyny padaczki

Przyczyny padaczki są różnorodne i mogą być klasyfikowane w następujący sposób:

• Padaczka idiopatyczna (genetyczna) – w tym przypadku nie udaje się zidentyfikować uchwytnej przyczyny strukturalnej. Często jest ona uwarunkowana genetycznie.
• Padaczka objawowa – jest wynikiem istniejącego uszkodzenia mózgu. Może być spowodowana przez udar, guz mózgu, uraz głowy, zapalenie mózgu, wady wrodzone lub malformacje korowe.
• Padaczka kryptogenna – uznaje się, że jest prawdopodobnie objawowa, jednak jej dokładna przyczyna pozostaje nieustalona pomimo przeprowadzonej diagnostyki.

Istnieją również czynniki, które mogą wyzwalać napady. Należą do nich: niedobór snu, spożycie alkoholu, silny stres, migające światło (szczególnie u osób z padaczką fotogenną) oraz pominięcie dawki leku przeciwpadaczkowego.

Diagnostyka

W celu dokładnego zdiagnozowania padaczki i ustalenia jej przyczyny stosuje się szereg badań:

• EEG (elektroencefalografia) – badanie to rejestruje aktywność elektryczną mózgu. Pozwala wykryć charakterystyczne wyładowania padaczkowe zarówno między napadami, jak i w ich trakcie.
• Rezonans magnetyczny głowy – umożliwia wizualizację strukturalnych przyczyn padaczki, takich jak blizny, guzy czy malformacje mózgowe.
• Wideo-EEG – polega na jednoczesnym monitorowaniu aktywności EEG i zachowania pacjenta. Ta metoda pozwala na bardzo precyzyjną klasyfikację typów napadów.
• Badania laboratoryjne – służą wykluczeniu metabolicznych przyczyn napadów, takich jak hipoglikemia (niski poziom cukru we krwi) czy hiponatremia (niski poziom sodu).

Leczenie padaczki

Leczenie padaczki ma charakter farmakologiczny u około 70% pacjentów. W tej grupie napady udaje się całkowicie kontrolować za pomocą odpowiednio dobranych leków.

Leki przeciwpadaczkowe

Leki przeciwpadaczkowe (LPP), do których zaliczają się m.in. walproinian, lamotrygina, lewetyracetam, karbamazepina, okskarbazepina, etosuksymid czy topiramat, są dobierane indywidualnie do każdego pacjenta, uwzględniając typ padaczki i rodzaj występujących napadów. Kluczowe jest ich regularne przyjmowanie, ponieważ pominięcie dawki może sprowokować wystąpienie napadu.

Leczenie chirurgiczne

W przypadku pacjentów z padaczką lekooporną (stanowiących około 30% wszystkich chorych), gdy ognisko wyładowań jest precyzyjnie zlokalizowane i możliwe do usunięcia bez ryzyka uszkodzenia ważnych funkcji mózgu, neurochirurgiczne wycięcie ogniska może prowadzić do całkowitego wyleczenia lub znacznego zmniejszenia częstości i nasilenia napadów.

Dieta ketogenna

To wysokotłuszczowa, niskowęglowodanowa dieta, która okazuje się szczególnie skuteczna u dzieci cierpiących na padaczkę lekooporną.

Stymulacja nerwu błędnego (VNS)

Metoda ta polega na wszczepieniu stymulatora, który regularnie wysyła impulsy do nerwu błędnego. Dzięki temu możliwe jest zredukowanie częstości oraz nasilenia napadów.

Pierwsza pomoc podczas napadu

• Zachowaj spokój – napady padaczkowe zazwyczaj ustępują samoistnie po 1–3 minutach.
• Chroń głowę osoby (podłóż coś miękkiego, np. poduszkę lub zwiniętą kurtkę) i usuń wszelkie niebezpieczne przedmioty z jej otoczenia.
• Po ustąpieniu drgawek ułóż osobę w pozycji bocznej ustalonej.
• Nigdy nie wkładaj niczego do ust – to powszechny mit, nie ma możliwości „połknięcia języka”.
• Zmierz czas trwania napadu.

Wezwij pogotowie (112), jeśli napad trwa dłużej niż 5 minut, gdy po napadzie osoba nie odzyskuje przytomności lub gdy wystąpi kolejny napad bez odzyskania świadomości.

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Każdy pierwszy napad drgawkowy wymaga natychmiastowej konsultacji neurologicznej i szczegółowej diagnostyki. W Neuromedica oferujemy kompleksową diagnostykę i leczenie padaczki zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Wykonujemy badania EEG oraz kierujemy na niezbędne badania obrazowe, które są kluczowe do ustalenia przyczyny napadów.